Thứ Hai, 19 tháng 12, 2016

Người dân miền Trung không chỉ mất Tết mà còn mất trắng.





Người dân miền Trung không chỉ mất Tết mà còn mất trắng.
Thống kê chưa đầy đủ, hàng trăm người chết, mất tích và bị thương vì lũ, hàng chục ngàn hộ gia đình điêu đứng, thiệt hại về kinh tế hiện chưa tính hết, thiệt hại niềm tin về một cuộc sống bình an là vô cùng.
Thuỷ điện gây ra chứ chẳng có "lũ dị thường" nào hết. Thiên nhiên trở nên "dị thường" cũng là do sự vô trách nhiệm, thói tham lam vô độ, tàn nhẫn với đồng loại của con người.
Thuỷ điện góp phần tàn phá rừng đầu nguồn, tích nước gây hạn hán mùa khô và xả lũ ngập hạ du khi mùa mưa bão. Cuối mùa mưa nên thủy điện nào cũng cố tích nước cho thật nhiều, vì lợi nhuận, không có dự phòng chống lũ. Nên khi mưa chỉ cần bất thường một chút là các hồ vượt ngưỡng, nguy cơ vỡ đập rất cao phải xả lũ khẩn cấp.
Hàng chục thủy điện trên dải đất miền Trung địa hình hẹp, dốc, mất rừng đồng loạt xã lũ thì sẽ như thế nào?
Ai sẽ chịu trách nhiệm cho sự đau thương mất mát không thể bù đắp này của người dân miền Trung?
Những người có trách nhiệm giải trình mà vẫn im lặng đáng sợ sau tất cả những chuyện này thì thái độ đó chính là tội ác!

Chủ Nhật, 18 tháng 12, 2016

Thư giãn cuối tuần: Bạn mình có lý!

Tôi có một thằng bạn, hầu như hắn chẳng quan tâm tới những trò bẩn của người đời chơi xấu nhau, với hắn, cố làm tình làm tội, làm khó hắn, bôi bác hắn hay hạ nhục hắn để hắn phải lâm vào cảnh khốn khổ, khốn nạn.
Trước tất cả những trò đó, hắn chỉ nhếch mép cười, nhìn bằng 1/4 con mắt rồi lầm bầm:
"Thượng đế lại sai thêm một thằng điên nữa tới để thử thách ta đây. Nhưng giá như ngài sai những thằng thông minh hơn thì còn may ra"...
Mỗi lần nghe vậy tôi lại nói: "Thượng đế đâu có ngu. Nếu ngài sai những thằng thông minh tới thì chúng thành bạn ông hết rồi còn gì!".
Hắn nhìn tôi, trầm ngâm một chút rồi gật gù: "Ừ nhỉ, bạn mình nói có lý!" :)

Thứ Năm, 15 tháng 12, 2016

17 lời khuyên của thiền sư số một Nhật Bản, điều thứ 5 có lẽ ai cũng phải giật mình

Kodo Sawaki (1880-1965) hay “Kodo-Kẻ không nhà”, là một trong những vị thiền sư phái Tào Động (Nhật Bản) có ảnh hưởng nhất của thế kỷ XX. Là trẻ mồ côi, 16 tuổi xuất gia, sau bị gọi nhập ngũ, chiến tranh kết thúc Sawaki quay về tiếp tục tu học thiền. Kodo Sawaki lập hạnh không trụ mà đi khắp nơi để dạy thiền.


Thiền sư Kodo Sawaki (1880-1965)
Thiền sư Kodo Sawaki (1880-1965)
Thiền sư Sawaki luôn nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc hành thiền hơn là học kinh sách hay tham công án. Một số lời khuyên dạy của Kodo Sawaki được môn sinh tập hợp thành “Gửi bạn”, xin chia sẻ đến bạn đọc suy ngẫm.
1. Gửi người bắt đầu biết suy ngẫm về cuộc đời
Ở một số nơi tại Mãn Châu, các cỗ xe thường do các chú chó to lớn kéo. Bác xà ích treo một miếng thịt trước mũi chó, và chú chó chạy như điên theo miếng thịt. Nhưng dĩ nhiên là chú không bao giờ với tới. Chú chỉ được vứt cho miếng thịt khi cỗ xe đã về tới đích. Rồi chỉ trong một cái ngốn, chú nuốt chửng miếng thịt xuống cổ họng.
Người đi làm với đồng lương cũng y hệt như thế. Từ đầu tháng cho đến cuối tháng, họ cũng chạy theo đồng lương treo trước mũi. Một khi đã lãnh lương, họ cũng ngốn nó, và lại sẵn sàng chạy tiếp theo kỳ lương tới. Không ai có thể thấy xa hơn đầu mũi của mình.
Câu hỏi là: Tại sao bạn phải khốn khổ như thế?
Nếu không cẩn thận, bạn sẽ phí hết cuộc đời mình không làm gì ngoài việc chờ đợi những hy vọng tầm thường nhất của mình có thể thành tựu.
2. Gửi người không thể nào dừng lo lắng người khác nghĩ về mình như thế nào
Bạn không thể nào đổi bất cứ thứ gì với người khác. Mỗi và mọi người phải sống cuộc đời riêng của mình.
Đừng phí thời gian suy xét xem ai là người tài giỏi nhất.
Mắt không nói, “Chúng tôi thấp hơn, nhưng thấy nhiều hơn”. Chân mày không trả lời, “Đúng, chúng tôi không thấy gì, nhưng chúng tôi ở cao hơn”.
Mũi không thể thay mắt, và miệng không thể thay cho tai.
Mọi thứ đều có nhiệm vụ riêng của mình, mà không gì trong vũ trụ có thể thay thế.
3. Gửi người đã hoàn toàn mệt mỏi trong việc đấu tranh với người phối ngẫu
Vấn đề không phải ai là người đúng. Đơn giản là các bạn nhìn sự việc theo quan niệm khác nhau. Khi bạn bắt đầu nói “Tôi”, mọi thứ theo sau đều là ảo tưởng.
Hãy thôi cố gắng làm một người đặc biệt - hãy cứ là chính mình. Hãy kiềm chế. Ngồi xuống!
4. Gửi người nghĩ làm giống người khác là có lợi
Bạn luôn bám theo người khác. Nếu họ ăn khoai chiên, bạn cũng đòi ăn khoai chiên. Nếu ai đó ăn kẹo, bạn cũng muốn ngậm kẹo. Nếu ai đó thổi còi, bạn cũng kêu đòi: “Mẹ ơi, mua cho con cái còi”. Và điều đó không chỉ xảy ra đối với con trẻ.
Khi mùa xuân tới, bạn quay cuồng theo mùa xuân. Khi thu đến, bạn chạy theo mùa thu. Ai cũng chờ đợi thứ gì đó để chạy đuổi theo. Có người còn kiếm sống được nhờ sự chạy đuổi theo đó - họ làm nghề quảng cáo.
Với từng cá nhân, chúng ta còn chịu đựng nổi, nhưng khi họ lập thành nhóm, họ bắt đầu trở nên quái dị. Họ bị rơi vào sự ngu ngốc của nhóm, của bầy đàn.
Khi sống trong sự ngu ngốc của nhóm, chúng ta lẫn lộn giữa sự cuồng điên và kinh nghiệm thực sự. Nên điều quan trọng là bạn phải rõ ràng về bản thân, và thức tỉnh khỏi cơn điên đó. Thiền có nghĩa là rời bỏ bầy đàn và tự đi trên đôi chân của mình.
5. Gửi người mà suốt đời chỉ biết có tiền và tiền
Hạnh phúc và bất hạnh của con người không chỉ tùy thuộc vào tiền. Nếu con số trong tài khoản tín dụng của bạn là thước đo lường hạnh phúc, thì sự việc sẽ đơn giản xiết bao. Tuy nhiên thực sự nó không phải như thế.
Đừng quá tiêu cực khi bạn bắt đầu nói là bạn cần tiền để sống. Trong thế giới này, bạn có thể hoàn toàn sống tốt mà không cần đến sổ tiết kiệm.
Một số người nghĩ rằng họ quan trọng bởi vì họ có tiền. Người khác thì cho mình quan trọng vì đã đạt được giác ngộ (satori). Nhưng cho dầu bạn thổi phồng tấm da thịt này bao nhiêu, bạn cũng không thể biến mình thành gì cả - ngoài việc trở thành ma.
Những gì không thuộc về bạn chiếm đầy vũ trụ. Khi nào những suy tưởng của cá nhân bạn chấm dứt, thì Phật pháp có mặt.
6. Gửi người thích có nhiều tiền, tình yêu, chức vị và danh vọng
Si mê có nghĩa là chỉ biết chăm lo cho bản thân mình. Còn kẻ trí nói, “Dầu có gì xảy ra, tôi vẫn là tôi”.
Một lần tôi viếng thăm một mỏ than. Có lúc khi đang đi xuống, tôi có cảm giác như thình lình chúng tôi lại trở lên cao. Cũng giống như thế, khi suy nghiệm về cuộc đời mình, hình như chúng ta luôn sai lầm khi lầm tưởng rằng những con số luôn thay đổi là tổng số.
Thua là định. Thắng là ảo tưởng.
Không thèm muốn bất cứ thứ gì là món quà lớn nhất mà bạn có thể ban tặng cho vũ trụ.
7. Gửi người muốn thấy kẻ thù bị điêu đứng
Chúng ta thường nghĩ không biết ở đây ai thực sự là kẻ hay hơn. Nhưng chẳng phải là tất cả chúng ta đều tượng hình từ cùng nắm đất đó sao?
Mọi người cần ngồi chôn chặt xuống chỗ không có tốt hơn hay xấu hơn.
Suốt đời bạn đã là kẻ điên rồ khi nghĩ rằng thực sự có “tôi” và “người khác”. Bạn làm đủ trò để nổi bật trong đám đông, nhưng trong thực tế thì không có “bạn” hay “người khác”.
Phật pháp có nghĩa là liền một mảnh. Vậy thì đường biên nào chạy giữa bạn và tôi? Dần dần tất cả chúng ta đều hành xử như thể có đường biên chia tách bạn và thù. Chúng ta đã quen quá với cách suy nghĩ đó, ta tin rằng đường biên đó thực sự hiện hữu.
Nghèo hay giàu, quan trọng hay không quan trọng - không có gì hiện hữu. Chúng chỉ là ánh sáng lấp lánh trên các làn sóng.
8. Gửi người đang đau khổ vì bị lường gạt
Tất cả chúng sanh đều lầm lạc: xem là hạnh phúc cái đưa đến bất hạnh, và than khóc vì một bất hạnh hoàn toàn không phải là bất hạnh. Tất cả chúng ta đều biết là một đứa trẻ đang khóc có thể biến nước mắt thành tiếng cười khi bạn cho nó cái bánh. Cái mà những kẻ phàm phu như chúng ta gọi là hạnh phúc cũng không hơn thế bao nhiêu. Đôi lúc bạn cần tát vào mặt mình để tự hỏi một cách nghiêm túc: Những điều bạn được hay mất có thực sự đáng được bạn reo hò hay than khóc như thế không?
Sớm muộn gì mọi người cũng bắt đầu chỉ nghĩ cho riêng mình. Bạn nói, “Tốt quá!”. Nhưng cái gì tốt? Nó chỉ tốt cho bản thân bạn, thế thôi.
Người có nhiều ham muốn rất dễ bị lường gạt. Ngay cả những kẻ lừa phỉnh đại tài nhất cũng không mong được gì từ người không có lòng tham muốn.
Phật giáo có nghĩa là vô ngã, không có gì để đạt được.
9. Gửi người lận đận trên đường công danh
Khi đã chết và bạn nhìn lại cuộc đời mình, bạn sẽ thấy những thứ này không đáng chi.
May mắn hay rủi ro, tốt hay xấu - không phải tất cả đều như bạn nhìn thấy. Cũng không phải giống như bạn nghĩ đâu. Bạn cần phải vượt lên trên may mắn hay bất hạnh, tốt hay xấu.
Đau khổ không là gì hơn là cái khổ ta tự tạo ra cho bản thân.
10. Gửi người luôn than thở rằng mình không có thời gian
Mọi người đều than phiền là họ quá bận rộn đến không có thời gian. Nhưng tại sao họ lại bận rộn đến thế? Chính là ảo vọng khiến họ bận rộn. Người hành thiền luôn có thời gian. Khi bạn hành thiền, bạn có nhiều thời gian hơn bất cứ ai ở trên thế gian này.
Nếu không cẩn thận, bạn đang làm ầm ĩ cái việc kiếm sống của mình. Bạn luôn bận rộn, nhưng tại sao? Chỉ là để kiếm miếng ăn. Đàn gà cũng tíu tít khi mổ thức ăn. Nhưng tại sao? Chỉ để bị người ta ăn thịt.
Người ta có thể tạo ra bao nhiêu ảo vọng trong một cuộc đời? Khó thể tính toán. Ngày này qua ngày khác, lúc nào cũng “Tôi muốn cái này, tôi muốn cái kia...”. Chỉ dạo một vòng trong công viên cũng đã có bao vọng tưởng hiện ra trong đầu. Vậy đó là ý nghĩa của ‘bận rộn”, “Tôi muốn được bên em, tôi muốn về nhà, tôi muốn gặp em...”.
Con người luôn thở không ra hơi vì chạy quá nhanh theo ảo vọng của họ.
11. Gửi người đang mong muốn có một cuộc sống hạnh phúc hơn
Hãy tịnh lắng và mọi thứ rồi sẽ tốt thôi. Ta chỉ cần một sự gián đoạn ngắn. Làm Phật có nghĩa là một sự gián đoạn ngắn từ làm chúng sanh. Làm Phật không có nghĩa là phải đi từ chúng sanh lên.
“Loài nào đứng trên mặt đất mà không đi tới cũng chẳng đi lui?”. Kyuho trả lời, “Là con cừu đá với con cọp đá: trước sau gì chúng cũng mệt mỏi khi phải kình chống nhau”. Con cừu đá không nhúc nhích. Con cọp đá cũng không nhảy chồm lên vì đói. Điểm mấu chốt là đó - hãy đối mặt với sự việc vượt lên cả suy tư.
Chúng ta được gì khi thực sự nắm bắt sự vật như chúng đang là? Vượt trên sự suy tư. Vượt lên trên suy tư không cho phép nó tự suy tư. Dầu bạn có nghĩ thế hay không: sự vật cũng đơn giản như chúng là.
“Tất cả mọi pháp đều trống không” có nghĩa là không có gì để chúng ta can dự vào, vì không có gì thực sự xảy ra.
Chưa từng có gì xảy ra, bất chấp những gì như đang xảy ra - đó là trạng thái tự nhiên. Ảo tưởng là đánh mất trạng thái tự nhiên này. Thông thường chúng ta không nhận ra được trạng thái tự nhiên này. Chúng ta che giấu nó với một điều gì khác, nên nó không còn tự nhiên nữa.
Phật pháp có nghĩa là trạng thái tự nhiên này. Thực hành theo Phật có nghĩa là hoàn toàn sống trong giây phút hiện tại này - là cả cuộc sống của ta - ngay đây và bây giờ.
12. Gửi người muốn học Phật pháp để hoàn thiện bản thân
“Lý thuyết rỗng tuếch” là cách ta gọi những kẻ sính dùng thuật ngữ. Kiểu đó thì không ích lợi gì. Hãy đắm cả hồn và xác vào đó!
Bạn phải hoàn toàn chết để có thể quán tưởng về Phật pháp. Chỉ tự hành xác và chết nửa vời thì không đủ.
13. Gửi người cho rằng Phật giáo không có nghĩa lý gì đối với họ
Khi nói về Phật, bạn đang nghĩ đến một điều gì xa vời, không liên quan đến bạn, đó là lý do tại sao bạn chỉ chạy loanh quanh trong vòng tròn.
Chúng sanh và Phật đều có cùng hình tướng. Tỉnh giác và si mê cũng có cùng hình tướng. Khi ta thực hành theo Phật pháp, chúng ta là Phật. Hay đúng hơn, chính vì ta đã là Phật nên ta có thể thực hành theo Phật pháp.
Bạn nghĩ rằng Phật giáo thì hơi khác với mọi thứ. Nhưng không phải như thế chút nào: Phật giáo chính là mỗi và tất cả mọi thứ.
14. Gửi người không biết việc hành thiền của mình có ích lợi gì không
Thiền có ích gì? Hoàn toàn không! Nhưng cái “chẳng ích lợi gì” này phải thấm vào xương thịt bạn cho đến khi bạn thực sự thực hành cái “chẳng ích lợi gì”. Chỉ đến khi đó, thì việc hành thiền của bạn mới thực sự chẳng ích lợi gì.
Bạn nói rằng bạn muốn trở thành người tốt hơn bằng cách hành thiền. Nhưng thiền không phải là về việc học làm thế nào để thành một con người. Thiền là dừng lại việc làm người.
Bạn nói, “Khi thiền, tôi bị ảo tưởng!”. Điên rồ! Sự thật là chỉ khi hành thiền bạn mới ý thức đến các ảo tưởng của mình. Khi bạn quay cuồng với ảo tưởng của mình, bạn đâu hề để ý tới chúng. Lúc bạn hành thiền, một con muỗi chích, bạn cũng biết ngay. Nhưng khi bạn đang quay cuồng, thì con vắt có cắn, bạn cũng không hề hay.
Đừng càu nhàu. Đừng có trao tráo mắt nhìn khoảng không. Chỉ ngồi!
15. Gửi người với tâm bấn loạn đang cố hết sức để được tâm an
Tâm bạn không an vì bạn đang chạy đuổi theo lý tưởng của một tâm hoàn toàn thanh tịnh. Đó là đi thụt lùi. Hãy theo dõi tâm trong từng giây phút, dầu nó có loạn động đến thế nào. Ta chỉ có thể đạt được tâm an lạc rộng lớn khi thực hành với tâm loạn động này.
Khi sân cuối cùng được chấp nhận là tâm sân, thì tâm sẽ an lạc.
16. Gửi người cho rằng mình đạt được trạng thái tâm tốt đẹp hơn nhờ thiền định
Khi nào bạn còn cho rằng thiền là việc tốt, thì có điều gì đó không bình thường. Hoàn toàn không có gì đặc biệt về thiền không vết nhơ. Không cần phải hàm ân về điều đó. Đừng làm ô uế việc hành thiền của bạn bằng cách nói là bạn đã tiến bộ, cảm thấy tốt hơn, hay trở nên tự tin hơn trong việc hành thiền.
Chúng ta chỉ nói, “Mọi việc tốt đẹp!” khi chúng xảy ra theo ý ta.
Lý ra chúng ta phải để dòng nước của trạng thái ban đầu của ta như nó là. Nhưng thay vào đó, ta cứ liên tục vọc tay vào đó để xem nước lạnh hay ấm. Đó là lý do nó bị vẩn đục.
Thiền không phải là máy đo khi nhiệt độ từ từ tăng lên: “Thêm chút nữa…, đúng rồi! Giờ tôi đã đạt được giác ngộ!”. Thiền không bao giờ trở thành một điều gì đó đặc biệt, dầu bạn có thực hành nó trong bao lâu. Nếu nó trở thành đặc biệt, chắc chắn là bạn đã lơi lỏng chỗ nào rồi.
17. Gửi người kỳ vọng một cách sống tuyệt đối
Phật pháp là gì? Đó là để mọi khía cạnh trong đời sống hàng ngày của bạn đều nương tựa theo Phật.
Cốt lõi của tất cả mọi hành động là đi đến chỗ tận cùng. Nếu tâm bạn vắng mặt dù chỉ một giây, bạn không khác gì cái xác chết. Thực hành là luôn tự hỏi mình “Ngay bây giờ tôi có thể làm gì theo như Phật?”.
Đạt được đích chỉ một lần thôi chưa đủ. Điểm tối đa của năm ngoái chẳng ích lợi gì. Bạn cần phải đạt được đích ngay bây giờ.

http://cafebiz.vn/17-loi-khuyen-cua-thien-su-so-mot-nhat-ban-dieu-thu-5-co-le-ai-cung-phai-giat-minh-20161215094900824.chn

    Thứ Ba, 6 tháng 12, 2016

    Lý Tiến Dũng – Nhà báo hiểu lòng dân

    Mỗi khi có dịp anh em ngồi lại với nhau uống vài ly rượu, trước sau gì Lý Tiến Dũng cũng tìm ra được một cây guitar thùng. Khi anh tự đánh đàn và bắt đầu hát thì hầu như những cuộc tranh cãi nảy lửa trước đó trong bàn theo kiểu chẳng ai chịu ai, bắt đầu chìm xuống rồi từ từ biến mất. Tiếng đàn, ca từ và ý nghĩa những bài anh hát lôi kéo mọi người lại với nhau biến “chiến trường” thành những “bữa tiệc”  âm nhạc ngon lành, thịnh soạn, tự nhiên như không, với sự tham gia nồng nàn hầu như của tất cả những ai có mặt.

    Anh có một sê-ri bài ca về Hà Nội cực hay, luôn gây bất ngờ vì nó thật sự đa dạng và khiến cho người ta cảm nhận được từng ngóc ngách của thành phố này qua từng giai đoạn, từng cảm xúc rất khác biệt. Hà Nội mùa thu, rồi Hà Nội mùa đông; Hà Nội trước chiến tranh và Hà Nội trong khói lửa; Hà Nội lãng mạn trong tình yêu mà kiêu hùng trong kháng chiến… Nhiều cung bậc cảm xúc, cho tới mức tôi nhận ra anh phải là người yêu Hà Nội lắm lắm mới có thể diễn đạt bằng tiếng đàn, lời ca của mình về tình yêu đó một cách hồn nhiên, tự tin, thoải mái như vậy. Tương tự, khi hát về tình yêu, về thân phận con người, về chiến tranh và thời cuộc, kể cả với những lời nhạc tự chế… anh cũng luôn cho thấy sự hiểu biết tinh tế, đầy cảm xúc chia sẻ với mọi số phận khốn khổ và tính khinh bạc với cái xấu, cái ác, cái phần tăm tối của con người.

    Mỗi khi có một người bạn ra đi, hay phải chia tay ai đó, Lý Tiến Dũng thường nhắc tới những ca từ của Trịnh Công Sơn, “những hẹn hò từ nay khép lại, thân nhẹ nhàng như mây”… Giờ tới lượt anh, “chút nắng vàng giờ đây cũng vội, khép lại từng đêm vui”. Anh ra đi nhanh quá, vội quá. Dẫu biết trước, nhưng anh vẫn luôn bình thản khi nói về bệnh tình của mình, cố gắng kiềm chế, chịu đựng sự đau đớn của mình, khiến bạn bè luôn có cái cảm giác một ngày nào đó anh bình phục rồi sẽ còn nhiều dịp du ca với nhau nữa, hết sức bàng hoàng. Vẫn đúng cái tính cách đó, anh luôn sợ làm phiền mọi người, mình làm mình chịu, luôn tự quyết định cuộc đời mình từ công việc cho tới cái chết.


    Nhà báo lão thành Thái Duy (thứ hai từ trái qua) và nhà báo Lý Tiến Dũng (thứ ba từ trái qua) tại tòa soạn báo Đại Đoàn Kết Hà Nội - 2014

    Vậy là căn bệnh ung thư không chừa một ai. Nguồn gốc của căn bệnh quái ác này chính là thực phẩm bẩn, môi trường sống ô nhiễm mà thủ phạm cuối cùng chính là sự vô trách nhiệm, thiếu đạo đức cộng với lòng tham không đáy của con người. Trớ trêu thay, anh lại chính là người luôn chiến đấu chống  lại cái ác, cái xấu, những trò ăn bẩn với thái độ gần như là không thể “đội trời chung” với chúng.  Xét cho cùng, những trò bẩn trong hành xử công việc của con người, của từng thực thể quản trị, rõ nhất là vấn nạn thực phẩm dẫn tới các hậu quả trong cuộc sống hàng ngày mà căn bệnh ung thư đang ngày càng phát triển, hoành hành hung hãn trong xã hội chúng ta đang sống chính là một phần của hệ lụy đó.

    Có một dạo vào đầu những năm 2000, cứ mỗi lần gặp nhau Lý Tiến Dũng lại bức xúc về sự trở lại của một doanh nghiệp nước ngoài mà theo anh chính là một trong các thủ phạm của chất độc màu da cam hiện diện ở Việt Nam cũng như nhiều nơi khác trên thế giới. Điều làm anh phẫn nộ là: “Họ, với những hậu quả sinh thái hủy diệt giống loài chưa bị lôi ra trước tòa án quốc tế, đã được cứu rỗi ra khỏi cơn ác mộng của chiến tranh, sơn phết các lớp sơn hào nhoáng rồi được tung vào một kịch bản mới, giới truyền thông Tây phương gọi là “ám ảnh mới của ma quỷ”.  Anh cảm thấy kỳ lạ, nhận được sự giúp sức hết sức ưu ái của các “địa chỉ” có trách nhiệm, “âm thầm trong 5 năm qua, họ đã đặt được một mạng lưới trên toàn cõi Việt Nam” (Monsanto & Dow Chemical - Nỗi ám ảnh mới trên đồng ruộng – Báo Đại Đoàn Kết 20/6/2001)… Khi viết những dòng chữ này của mười mấy năm về trước, chắc Lý Tiến Dũng chưa hình dung ra hết cái cảnh mà người Việt Nam phải chịu đựng ngày hôm nay, trung bình mỗi ngày có hơn 200 người chết vì bệnh ung thư. Nhưng với sự nhạy cảm và trách nhiệm của người làm báo chân chính, anh đã gióng lên tiếng chuông báo động cho cộng đồng từ rất sớm. Thế nhưng cuối cùng, chính anh lại là một nạn nhân của căn bệnh quái ác có nguồn gốc từ sự tắc trách, vô đạo đức của con người.

    Lý Tiến Dũng mà tôi biết là một người không khoan nhượng với cái xấu, cái ác, với những trò ăn bẩn của “một bộ phận không nhỏ” và hành xử bất công của kẻ có quyền với người dân lương thiện. Xuất thân trong một gia đình trí thức, bản thân được trui rèn trong quân đội, tiếp thu tính cách Nam bộ cương trực, khí khái đôi khi tới mức nóng nảy đã hình thành nên một phong cách rất đặc biệt, bộc trực, nhưng sắc bén và bản lĩnh của một nhà báo điều tra chống tiêu cực từ thời anh còn là phóng viên của tờ Phụ Nữ TP.HCM. Tính khí cương trực theo kiểu Nam bộ ảnh hưởng không nhỏ tới phong cách làm báo, viết báo của Lý Tiến Dũng. Nó khiến cho những bài viết của anh như có thêm lửa, bừng bừng cảm xúc bên cạnh những sự kiện, chi tiết và con số cụ thể, rành mạch khó lòng bắt bẻ.

    Không ít bài viết của anh thực sự gây sốc cho những nhân vật có liên quan. Và anh luôn phải trả giá cho điều đó vì phần lớn các nhân vật mà anh phê phán hay có thái độ chê trách đều thuộc dạng “có gang có thép” cả. Tuy nhiên, sự trả giá đó chỉ làm cho anh ngày càng thêm sắc bén và mạnh mẽ hơn, anh đã vượt qua hầu như rất nhiều thời điểm “ngàn cân treo sợi tóc” liên quan tới số phận chính trị, sự thăng tiến nghề nghiệp, có khả năng quật ngã con người cương trực, một nhà báo chân chính, coi trọng sự thật và nói ra sự thật một cách thẳng tuột bất cứ lúc nào.

    Anh vượt qua được vì thật sự anh không cô đơn. Ai đó nhìn từ bên ngoài có thể chỉ thấy hình ảnh của một nhà báo đơn độc, theo kiểu “một mình chống mafia”. Nhưng tôi tin Lý Tiến Dũng luôn tự tin và luôn lựa chọn con đường bảo vệ lẽ phải, các giá trị chân chính, vì anh tin vào sự đúng đắn của lý tưởng mà anh lựa chọn. Sự đúng đắn đó được minh chứng bởi sự đồng cảm và chia sẻ của không ít những con người có tiếng tăm, có địa vị chính trị, xã hội, của tầng lớp trí thức tinh hoa và nhất là rất đông đảo bạn đọc và bạn bè đồng nghiệp của anh.

    Có một điều quan trọng mà tôi nghĩ là anh luôn hướng tới mỗi khi cân nhắc tham gia tác nghiệp, thực thi sứ mệnh của một nhà báo chân chính là luôn đứng về phía nhân dân. Anh ý thức rất rõ về trách nhiệm của người cầm bút trước các giá trị của lòng dân và sức mạnh của nhân dân. “Dẫu sao, với nhiều dũng khí và nhiệt huyết, quần chúng nhân dân thông qua công luận, cùng với những cán bộ tích cực và có trách nhiệm trong bộ máy quản lý Nhà nước, cuối cùng cũng đã lần lượt đưa được những ổ tham nhũng ra ánh sáng”. Mặc dù anh luôn biết rằng “để giành lại được ánh sáng thực sự của công lý, cuộc đấu tranh ấy vẫn còn phải tiếp tục một cách kiên trì”. Cuộc đấu tranh ấy ngày nay vẫn đang tiếp diễn và ngày càng gay gắt, đúng như anh nói, Lý Tiến Dũng!

    Đáng mừng là ngày càng nhiều người hiểu và làm như những gì anh đã nói và làm. Giờ đây, có thể anh tạm thời chia tay với cuộc đấu tranh này một cách bất đắc dĩ, nhưng trong thực tế chính anh đã là người góp phần không nhỏ nhen nhóm ngọn lửa của lòng nhiệt huyết, của lòng yêu nghề và trách nhiệm chân chính của người làm báo cho nhiều thế hệ làm nghề mà anh đã đào tạo, đã gầy dựng và có ảnh hưởng.

    Chỉ nói riêng ở báo Đại Đoàn Kết, hiệu ứng Lý Tiến Dũng để lại cho tập thể làm nghề ở đây là không nhỏ một chút nào. Bản thân tôi, nếu không vì sự yêu quý Lý Tiến Dũng thì đã lựa chọn một con đường khác, chắc chắn là không có mặt ở Đại Đoàn Kết cho tới hôm nay. Khi trở thành Tổng biên tập, người đứng đầu của tờ Đại Đoàn Kết, Lý Tiến Dũng đã thực sự thổi vào tập thể làm nghề của tờ báo này một luồng sinh khí mạnh mẽ với khát vọng vươn lên, đóng góp cho xã hội, cho bạn đọc, cho những người yêu quý tờ báo này chưa từng có.

    Anh đã mang cái khí chất Nam bộ, bộc trực, thẳng thắn, cởi mở, thiên về hành động ra tận tòa soạn Hà Nội, làm thay đổi mạnh mẽ công tác tòa soạn, sự vận hành của tờ báo từ Bắc chí Nam. Cho tới nay, nhiều trang mục có sức chiến đấu mạnh mẽ, hấp dẫn và lan tỏa rộng trong xã hội của báo Đại Đoàn Kết hầu như đều có sự góp sức đáng kể của Lý Tiến Dũng trong nhiều giai đoạn, với nhiều vị trí khác nhau. Ví dụ như mục Thời Luận, trang Tiếng Dân, trang Tham vấn và Phản biện, trang Dân Chủ và Pháp Luật…

    Không ít loạt bài, phóng sự điều tra do anh trực tiếp thực hiện hoặc tham gia chỉ đạo đã gây tiếng vang lớn trong xã hội, được nhiều giới nhiều cấp quan tâm và mang lại các hiệu ứng rất tích tích cực. Tôi còn nhớ, loạt bài điều tra về Khu đô thị mới Thủ Thiêm ở TP.HCM ban đầu duy nhất chỉ có một mình báo Đại Đoàn Kết thực hiện, trong khi nhiều tờ báo có trụ sở chính ở ngay trên địa bàn này phải im lặng. Hiệu quả là lãnh đạo thành phố này đã nhìn nhận được những điều cơ bản nhất vì cuộc sống của người dân, phải xem xét lại mức đển bù, tăng thêm hơn 22.000 tỷ đồng cho hàng ngàn hộ dân trong khu vực ảnh hưởng. Đồng thời xúc tiến nhanh chóng việc xây dựng các khu tái định cư đảm bảo chất lượng để đáp ứng nhu cầu của người dân bị giải tỏa… Hàng đoàn người dân Thủ Thiêm đã mang hoa tới Ban đại diện miền Nam báo Đại Đoàn Kết (thời điểm 2007) cảm ơn và bày tỏ lòng tin cậy của mình với báo.

    Ngoài các phẩm chất về nghề nghiệp khiến đồng nghiệp kính trọng, quý mến, Lý Tiến Dũng -  như đã nói, còn rất “nghệ sỹ”,  la cà và gần gũi mọi người với tiếng đàn và những bài ca luôn thích ứng với mọi cung bậc tình cảm và thời sự, tạo ra sự gắn kết dễ dàng, hết sức tự nhiên mọi người lại với nhau. Một tập thể gắn kết, đồng lòng rõ ràng là một điều kiện tuyệt vời của sự phát triển. Không ít nhà báo tên tuổi, các bạn phóng viên tập sự tìm được nơi Tổng biên tập Lý Tiến Dũng sự tin cậy, yêu mến và họ tìm về với tờ báo Đại Đoàn Kết, để được trở thành cộng sự của anh.

    Một kế hoạch phát triển báo Đại Đoàn Kết đầy tham vọng đã từng được Lý Tiến Dũng chuẩn bị công phu trước khi anh ra Hà Nội nhận trách nhiệm tổng biên tập. Toàn bộ kế hoạch đó, có thể nói tóm lại trong cái slogan mà khi triển khai trên thực tế nó đã được trân trọng treo cao ở nhiều nơi tại tòa soạn, các văn phòng của báo, tại các hội thảo phát triển báo và trên các con phố chính ở Hà Nội và TP.HCM: “Muốn hiểu lòng dân hãy đọc báo Đại Đoàn Kết”.

    Dường như Lý Tiến Dũng đã kế thừa bằng hành động rất cụ thể suy nghĩ của GS Lý Chánh Trung, một nhà trí thức yêu nước, đồng thời cũng là thân phụ của anh: “Báo chí, tự nó không bao giờ là một sức mạnh. Sức mạnh báo chí là sức mạnh của nhân dân, khi báo chí dám nói sự thật của đất nước và ý nguyện của nhân dân.”. Top of Form

    Lý Tiến Dũng cũng chính là tổng biên tập đặt nền tảng cho ý tưởng phát triển báo Đại Đoàn Kết trở thành báo hàng ngày và trên thực tế đã làm được gần như 90% chặng đường này cho tới khi anh rời khỏi nhiệm vụ cũng đầy bất ngờ.

    “Lăn lộn với những mảng sự kiện không lạc quan, suốt 10 năm cầm bút, cũng như nhiều đồng nghiệp, đồng đội, có lúc hiện diện trong tôi như một ám thị: thật ra cuộc đời chỉ toàn là sự chấp nối những vở kịch lố bịch, không đầu không đuôi. Và nó sẽ là một bi kịch nếu như không có những lần rất hiếm hoi trong đời, tôi được đối diện thật sự với bức chân dung của những con người đáng kính trọng, ngay bên cạnh những hình tượng tương phản, méo mó, dị dạng. Đó là những con người dám sống cả đời cho một lý tưởng. Đó là những tấm gương lung linh, muôn màu, của một thế giới trong sáng, được hun đúc từ những chất liệu trong sáng” (Lý Tiến Dũng, Những khoảnh khắc thời cuộc – trang 250, NXB Thông Tấn, năm 2003).

    May mắn cho tôi, cho nhiều bạn bè của chúng ta và nhiều đàn em trong nghề của anh là chúng tôi đã có một bức chân dung bên cạnh mình từ nhiều năm qua để mà còn nhận ra sự trong sáng cụ thể là như thế nào, để mà còn hiểu được cuộc đời này không chỉ có những bi kịch, những vỡ diễn lố bịch. Xin mượn những lời tâm sự của chính anh để nói về anh – nhà báo chân chính Lý Tiến Dũng – như một lời chia tay thật nhẹ nhàng với anh vậy!

    Hữu Nguyên



    Bản đăng trên báo Đại Đoàn Kết đã bị biên tập, cắt bỏ nhiều đoạn: 

    http://daidoanket.vn/cong-tac-mat-tran/ly-tien-dung-nha-bao-hieu-long-dan/139145

    Chủ Nhật, 4 tháng 12, 2016

    Mark Zuckerberg: Muốn đạt được sự lớn lao thì ý tưởng phải được tự do lưu thông và được tự do chia sẻ

    Mark Zuckerberg
    Kim Chi dịch


    Vài hôm nữa là con gái tôi, bé Max, sẽ vừa tròn một tuổi. Nhiều quý vị ngồi đây cũng là người làm cha làm mẹ. Có lẽ ai cũng rõ một điều rằng khi có con tự nhiên bao nhiêu thứ trong cuộc sống sẽ thay đổi. Cha mẹ nào cũng hào hứng theo dõi từng thay đổi nhỏ của đứa con bé bỏng của mình. Cha mẹ nào cũng chỉ mong làm hết sức mình để cho con cái có tương lai tốt đẹp. Chúng ta ai cũng mong muốn trẻ em có thể lớn lên trong một thế giới nhất định phải tốt đẹp hơn nhiều thế giới mà chúng ta đang sống.

    Tôi là kỹ sư, trong cách nghĩ của người kỹ sư thì bất cứ hệ thống nào đang có trên thế giới đều có thể có cách làm cho nó vận hành tốt hơn nhiều, không phải chỉ là vấn đề phần cứng hay phần mềm, mà tôi muốn nói đến thể chế tổ chức chẳng hạn như một công ty, một hệ thống giáo dục, một hệ thống y tế, một chính phủ, bất cứ một hệ thống gì chúng ta đều có thể làm cho nó vận hành tốt hơn hiện tại. Điều mà tôi muốn nói hôm nay là chúng ta phải dám làm điều lớn lao và chia sẻ sự thịnh vượng cho tất cả mọi người.

    Mong ước của Tổng thống Kennedy hồi năm 1961 rằng đến cuối thập kỷ thì chúng ta sẽ đưa được con người lên mặt trăng. Lịch sử đó luôn khích lệ tôi, bởi vì ý tưởng ấy bị nhiều người phản đối cho đó là mơ mộng hão huyền, cho đó là đầu tư quá tốn kém không làm được. Nhưng khi thành công, thì không còn chỉ là việc con người đã đạt được mục tiêu đề ra mà đã mở ra cả một kỷ nguyên mới.

    Như Tổng thống Kennedy cũng nói: “Bây giờ là thời điểm cho những việc lớn lao” và ngày nay với tốc độ phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, thế hệ chúng ta còn có khả năng thực hiện được nhiều điều lớn lao hơn bất cứ thời kỳ nào trong lịch sử. Điều lớn lao nhất ngày nay là vấn đề con người có tiếng nói.

    Trong quá khứ chưa xa, tiếng nói trong một xã hội chỉ giới hạn ở vài tờ báo và vài kênh truyền hình, thì ngày nay chúng ta có hơn hai tỷ người cùng cất lên tiếng nói bởi vì họ có thể nối mạng, có thể tương tác với bất cứ ai họ muốn trên thế giới để chia sẻ bất cứ điều gì, những cái chia sẻ ấy có thể tới tất cả mọi nơi trên thế giới trong tích tắc, người ta có thể lập ra các cơ sở làm ăn nhỏ mà vẫn cạnh tranh được với các công ty lớn nhờ vào sức mạnh công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường, có thể cùng nhau kết nối tổ chức thành các phong trào xã hội để đấu tranh dẫn đến sự thay đổi mà họ muốn đạt tới.

    Nối mạng để tạo cho hơn hai tỷ con người có được tiếng nói trên thế giới quả là điều lớn lao. Nhưng nếu chúng ta còn có thể làm tốt hơn, tức là tạo được tiếng nói cho bảy tỷ người thì sẽ còn lớn lao nhiều hơn nữa (cười). Thử hình dung trong lĩnh vực giáo dục, có thể nói trong cả một thế kỷ vừa qua, việc học hành vẫn không có gì thay đổi, vẫn chỉ có lớp học với thầy cô trên bục giảng và học sinh ngồi nghe là hết, sách giáo khoa cũng vẫn vậy, tốc độ học hành cũng chẳng khác xưa.

    Nhưng ngày nay chúng ta đã có phương tiện phần mềm giúp cho giáo viên có thể có chương trình dạy học được soạn riêng cho từng học sinh, để cho em đó được học theo cách nào phù hợp nhất với năng lực, giúp cho em đó rèn luyện kỹ năng để nhanh chóng đáp ứng được với nhu cầu thực của xã hội. Kết quả ban đầu cho thấy các em đã học được rất nhanh và với vốn tri thức lớn hơn rất nhiều so với trước. Trong một lớp học như thế chúng ta có cảm tưởng như đang đi tới tương lai vì các em học sinh học theo nhóm, các em sử dụng máy vi tính và giáo viên có nhiều thời gian hơn để hỗ trợ cho từng em học sinh với từng nhu cầu cụ thể của riêng em đó. Khi thăm những lớp học đó có cảm giác như là một nơi khởi nghiệp vậy! Đó là cách học hiện đại.

    Cách đây vài năm chúng tôi xây dựng các phương tiện phần mềm cung cấp miễn phí cho giáo dục cho mục tiêu đó. Năm đầu chỉ có 20 trường đăng ký dùng, năm thứ hai có 100 trường đăng ký, năm nay chúng tôi chuẩn bị cung cấp cho tới hàng ngàn trường sẽ cập nhật về trang bị để áp dụng cách học này. Không bao lâu nữa hầu hết các trường ở Mỹ sẽ áp dụng cách này và chúng tôi sẽ đưa phương tiện phần mềm này ứng dụng ở toàn cầu. Mục tiêu dành cho một tỷ học sinh được học theo cách này là điều lớn lao.

    Đó là vài điều lớn lao mà chúng ta cần dám làm! Tôi hết sức lạc quan trước viễn cảnh đó, nhưng là người kỹ sư, tôi cũng rất thực tiễn trước những khó khăn phải đương đầu. Chúng ta muốn mang đến cho con người tiếng nói, nhưng chúng ta cũng muốn chấm dứt những tiếng nói thù hận và bạo lực và những thông tin lầm lạc. Chúng ta muốn xây dựng trí tuệ và khả năng chống khủng bố, nhưng chúng ta cũng muốn đảm bảo phải bảo vệ con người, bảo vệ sự tự do cá nhân và quyền riêng tư.

    Chúng ta có thể làm được nhiều điều lớn lao, nhưng nền tảng của việc đó vẫn là sự kết nối mọi người với nhau. Sự kết nối có những ý nghĩa khác nhau, đó là sự đồng điệu và lòng cảm thông, đó là ý tưởng và mong muốn giúp đỡ nhau, muốn cùng làm việc với nhau, muốn hiểu về nhau, muốn mở lòng đối với những người khác và trải nghiệm những nền văn hóa khác trên thế giới, đó là những cơ hội mới mở ra cho tất cả con người ở bất cứ nơi đâu.

    Muốn đạt được sự lớn lao thì ý tưởng phải được tự do lưu thông và được tự do chia sẻ. Đó là cách duy nhất để ý tưởng trở thành hiện thực và những ý tưởng tốt đẹp có thể trở thành phương tiện đem lại thịnh vượng cho con người và cho các quốc gia.

    Vì lý do đó chính phủ các nước cần phải đầu tư vào hạ tầng với việc nối mạng phải được coi là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự của quốc gia.

    (For this reason, governments need to invest in infrastructure, just as connectivity must be a priority on the country’s national agenda.)

    Mark Zuckerberg nói trong 20 phút tại Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á Thái Bình dương trước sự có mặt hơn 20 nguyên thủ tại Lima, thủ đô Peru ngày 19/11/2016. KC nghe trực tiếp và dịch 10 phút đầu của bài nói đó thôi và xin tạm ngừng ở câu này ạ!

    Nguồn: https://www.facebook.com/bui.k.chi.1?fref=nf


    Thứ Năm, 1 tháng 12, 2016

    Doanh nghiệp hiểm ác, truyền thông vô lương

    Lê Ngọc Sơn - Chuyên gia về quản trị khủng hoảng, Đại học Công nghệ Ilmenau, CHLB Đức

    Việc tạo ra thảm họa hoặc chộp thời cơ của một cuộc thảm hoạ để kiếm lợi, kinh tế học gọi là “chủ nghĩa tư bản thảm họa”. Lần theo dấu vết truyền thông chiến thuật, vụ tung tin nước mắm truyền thống chứa thạch tín có những dấu hiệu được cố ý tạo ra bởi môn đồ của chủ nghĩa này.

    Giới quan sát chiến lược quản trị dễ dàng nhận ra được có những nhà kinh doanh đang làm tiền bằng cách gieo rắc sự hoang mang, xem đám đông dân chúng như những con tốt trong bàn cờ chiến lược kinh doanh của họ. Qua đó, những người này kỳ vọng thay đổi chính sách và nắm quyền điều khiển hành vi người tiêu dùng...

    “Sang chấn tập thể”

    Có lẽ, trước khi đi vào “nghi án” Masan (công ty sở hữu hai thương hiệu Chin-su và Nam Ngư) có phải là chủ mưu vụ tạo ra cuộc khủng hoảng “nước mắm thạch tín” gây sốc để trục lợi hay không, có lẽ bạn đọc cần dạo qua thư văn kinh tế học để đọc câu chuyện về một lý thuyết kinh điển về “học thuyết sốc”. Milton Friedman, cây đại thụ về kinh tế học thuộc trường phái Chicago, là cha đẻ của cái gọi là học thuyết này, cho rằng: chỉ một cuộc khủng hoảng - khủng hoảng thật, hoặc được cảm nhận là khủng hoảng - mới tạo ra sự thay đổi thực sự. Khi cuộc khủng hoảng bùng nổ, những hành động nào được thực hiện phụ thuộc vào những ý tưởng đang trôi dạt xung quanh. Theo vị giáo sư lừng danh của Đại học Chicago, khi xảy ra khủng hoảng, điều tối quan trọng là phải hành động ngay lập tức, tiến hành những thay đổi nhanh chóng và “không thể đảo ngược”.

    Nó được ví như một biến thể của lời răn của nhà luận thuyết người Ý Niccolò Machiavelli, từ thế kỷ 15: “Cần gây những tổn thương nhất loạt”. Nếu bỏ qua giai đoạn cao trào của khủng hoảng để ra tay hành động, sẽ không còn cơ hội khác nữa. Lợi dụng thảm họa, khủng hoảng là ý tưởng cốt lõi trong học thuyết và phong trào của Milton Friedman. Khủng hoảng, thảm họa như là nguyên liệu để khởi phát một cuộc sang chấn tập thể trên quy mô rộng khắp, nhằm tạo sự thay đổi để kiếm lợi theo ý muốn. Những nhà “tư bản thảm họa” luôn kỳ vọng một cuộc khủng hoảng để có thể nấu nồi cơm lợi nhuận của mình, có những trường hợp phải tạo ra khủng hoảng.

    Một công đoạn làm nước mắm truyền thống từ cá cơm, muối... Ảnh: TL

    Dù rằng chủ nghĩa kinh tế của Friedman có thể áp dụng được một phần nhất định nào đó trong xã hội dân chủ, tuy nhiên mấu chốt của mô hình này là muốn triển khai đạt được hiệu quả tối đa, buộc phải có các điều kiện độc tài. Học thuyết này được áp dụng rộng khắp trên thế giới, đặc biệt là trong chính sách công và quản trị công của các nhà nước. Ở những quốc gia mà các chính sách của trường phái Chicago được áp dụng từ mấy thập kỷ qua, có điểm đặc trưng là đều nổi lên một liên minh cai trị quyền lực giữa số ít tập đoàn lớn và một tầng lớp chính trị gia giàu có.

    Quay trở lại câu chuyện gây hoang mang dư luận có tên “nước mắm thạch tín”, tôi cho rằng, các dấu vết để lại trên truyền thông đều chống lại Masan - đơn vị bị nghi ngờ có dã tâm giết chết nước mắm truyền thống. Các chiến lược được bày binh bố trận rất bài bản: một hội (như VINASTAS) mang danh bảo vệ người tiêu dùng đứng ra “công bố kết quả nghiên cứu khoa học”, rồi lại công phu đến mức phát đi “thông cáo báo chí”, tiếp đến là một số tờ báo “mạnh” như Thanh Niên, và lực lượng các facebooker có nhiều người theo dõi công bố thông tin...

    Tất cả như một thiên la địa võng, được giăng sẵn để tập kích người tiêu dùng, gây một “chấn thương trên diện rộng ” hay “sang chấn tập thể ” (như chữ dùng của học thuyết gia Milton Friedman) nhằm gây hoang mang cho người tiêu dùng. Ngay sau khi thông tin hoang mang này (dưới hình thức rất... ngụy khoa học) được công bố, Masan liền chạy chiến dịch quảng cáo sản phẩm của họ không có thạch tín... (trên báo Thanh Niên). Lập tức các siêu thị, cửa hàng bán lẻ như Fivimart ngưng nhập hàng và đồng thời rút hết mặt hàng đang nghi ngờ trên kệ bán. Đó là cách giết chết đối thủ gọn nhẹ và nhanh chóng. Những người có chuyên môn về chiến lược quản trị chắc hẳn không khó để vẽ ra được “binh pháp” này.
         Tôi vẫn thắc mắc một điều rằng, giữa đất trời rộng lớn hàng Việt có cơ hội đi mọi ngõ ngách của thế giới, tại sao chính những mặt hàng cùng loại lại kèn cựa bằng trò bất lương với nhau trên chính mảnh đất hình chữ S.
    Dưới góc độ nghiên cứu chiến lược truyền thông, tôi cho rằng đây là một cách làm rất hiểm ác và vô lương. Trong thư văn nghiên cứu về khủng hoảng, lịch sử đã có chuyện người ta xem khủng hoảng là một cuộc mua bán, tạo ra khủng hoảng để trục lợi, dựa trên sự chủ động chuẩn bị kỹ các mặt hàng của mình. Lúc đó, đám đông như những quân cờ được điều khiển bởi những tay chơi vô lương, muốn kiếm tiền từ đó.

    Cách mà họ thường dùng nhất là tạo ra sự hoang mang, và họ tin rằng họ có thể là giải pháp để chấm dứt sự hoang mang đó bằng cách kêu gọi đám đông hãy mua giải pháp (sản phẩm) của mình. Gây hoang mang trước khi “xuất trận” để kỳ vọng thắng lợi cũng là một trong các binh kế trong nghệ thuật dụng binh của Tôn Tử.

    Trí tuệ đám đông và “gậy ông đập lưng ông”

    Với sự hỗ trợ của “truyền thông bất lương” (chữ của Bộ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông Trương Minh Tuấn), chiến dịch hạ bệ nước mắm truyền thống đã ít nhiều đạt được mục tiêu của mình. Người tiêu dùng hoang mang về sản phẩm vốn dùng lâu nay, cảm xúc bị xáo trộn và “bị sang chấn tập thể ”, mà rõ ràng nhất là sự hoang mang trên mạng xã hội.

    Nhiều người cho rằng, đơn vị chủ mưu vụ này muốn “định nghĩa lại cách quan niệm về nước mắm”. Nhưng họ quên một điều rằng, mạng xã hội ngoài những mặt tiêu cực như “lên đồng tập thể” thì nó có những mặt tích cực nhất định. Trong trường hợp này mạng xã hội là nơi quy tụ trí tuệ đám đông, họ biết nghi ngờ và đặt ra những dấu hỏi to đùng về việc gì đang xảy ra đằng sau những con chữ và “động thái đáng ngờ”. Có lẽ việc cố tình bỏ qua quá khứ hơn 10 năm trước nước tương Chin-su bị Cơ quan An toàn thực phẩm liên bang Bỉ phát hiện hàm lượng 3-MCPD (chất gây ung thư) cao ngất ngưởng, để rao giảng một triết lý “ngon nhưng phải an toàn” và sản phẩm Chin-su cùng nước mắm Nam Ngư của họ “đạt chuẩn an toàn về thạch tín (arsen)” đã không hiệu quả. Nói cách khác, vụ việc ở trên nếu họ thực hiện, thì đang gây ra tác dụng ngược, và đối diện với đủ các hệ lụy về hiệu quả kinh doanh lẫn pháp lý.

    Với những gì họ quảng cáo, tôi nghĩ cần đặt ngược lại chất lượng sản phẩm của họ. Cụ thể: theo tài liệu khoa học, bất cứ hải sản (cá, tôm...) nào cũng có hàm lượng thạch tín (arsen) hữu cơ nhất định, do đó nước mắm vốn tự hàng ngàn đời nay là có thạch tín hữu cơ. Nhưng Masan quảng cáo Chin-su, Nam Ngư của họ không có thạch tín. Vậy thứ gọi là “nước mắm” mà họ quảng cáo họ làm từ cái gì, nếu không phải là từ hóa chất?

    Thêm nữa, theo từ điển Tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học, NXB Đà Nẵng, 2005) từ “mắm” trong tiếng Việt chỉ “thức ăn làm bằng tôm cá sống ướp với muối và để lâu ngày cho ngấu”, và “nước mắm” là “dung dịch mặn, có vị ngọt đậm, rút từ cá muối ra”. Những thứ của Masan có đủ điều kiện để dùng tên gọi là nước mắm không, cần phải được các cơ quan quản lý và người tiêu dùng nghiêm túc nhìn nhận lại.

    Nước mắm truyền thống được coi là quốc hồn quốc tuý. Ảnh: Trung Dũng

    Phải hiểu bản chất câu chuyện là thế này để thấy được mức độ trầm trọng của vấn đề: giết nước mắm truyền thống là cho cơ hội nước mắm giả (hóa chất + nước + muối) có thể hoành hành. Lúc đó bệnh tật sẽ theo sau làm hại sức khỏe giống nòi.

    Tôi vẫn thắc mắc một điều rằng, giữa đất trời rộng lớn hàng Việt có cơ hội đi mọi ngõ ngách của thế giới, tại sao chính những mặt hàng cùng loại lại kèn cựa bằng trò bất lương với nhau trên chính mảnh đất hình chữ S. Tôi sống và nghiên cứu ở châu Âu, đi rất nhiều nước ở châu Âu nhưng rất khó khăn để tìm cho ra một sản phẩm nước mắm mang thương hiệu Việt.

    Ngay cả ở Đức, số lượng người Việt đông đảo nhất châu Âu, thế nhưng kiều bào cũng chỉ biết đến nhiều nhất là các thương hiệu nước mắm Thái Lan. Câu hỏi đặt ra là, nếu thực sự Chin-su, Nam Ngư tốt đến vậy, hãy chinh phục thị trường châu Âu để nâng tầm vóc nước Việt. Tất nhiên, ở châu Âu, những tiêu chuẩn khắt khe của mình, không ai cho lưu hành hóa chất có màu mùi vị làm thực phẩm. Trong khi mơ về điều này, thì ở thế giới thực ngoài kia, cộng đồng quốc tế đã và đang đọc được thông tin gây sốc kia qua bản tiếng Anh của những tờ báo trong nước. Sự hoang mang của họ sẽ được thể hiện qua doanh số của những nhà xuất khẩu nước mắm Việt.

    Chúng ta nhất quyết tẩy chay các sản phẩm với lối làm ăn bất lương. Với người tiêu dùng, không nên hy vọng những nhà sản xuất trục lợi bất chính mang đến cho cộng đồng sản phẩm sạch. Với các cơ quan chức năng, nên trừng trị đích đáng trò cố tình làm “đục nước” để “béo cò” doanh nghiệp bất chính, và xử phạt nghiêm minh những đơn vị “truyền thông bất lương”.

    Lê Ngọc Sơn - Chuyên gia về quản trị khủng hoảng, Đại học Công nghệ Ilmenau, CHLB Đức


    Thứ Sáu, 18 tháng 11, 2016

    Hoa Anh Ðào trong tâm thức người Nhật



    Hoàng Long

    Nhắc đến Nhật Bản là người ta nhớ ngay đến một đất nước có những điểm vô cùng độc đáo về văn hóa và sáng tạo, dung hòa được những điều mâu thuẫn cùng cực và tương phản nhau. Một đất nước vô cùng coi trọng lễ nghi với những nét truyền thống còn giữ lại qua hàng ngàn năm với Kyoto cổ kính, với geisha mặc kimono cao quý, tiếng đàn samisen dìu dặt, vườn cảnh tĩnh lặng thâm u, mái chùa rêu phong trầm mặc lại dẫn đầu thế giới về hàng điện tử, về công nghệ game và phim khiêu dâm. Một đất nước vô cùng tôn trọng sự sống của mọi loài sinh vật trong thiên nhiên lại có tỉ lệ tự sát đứng vào hàng cao nhất thế giới. Tại sao có sự trái ngược này? Chúng ta thử tìm hiểu một khía cạnh của nền văn hóa Nhật Bản qua hoa anh đào, một loài hoa biểu thị cho linh hồn Nhật Bản, nơi người Nhật gửi gắm bao nhiêu tư tưởng triết học và mỹ học của mình vào những cánh hoa bé nhỏ mong manh.
    Trước hết là sự tinh tế và mẫn cảm của người Nhật Bản trong việc cảm nhận sự chuyển đổi bốn mùa của thiên nhiên. Người Nhật luôn dành cho thiên nhiên một tình cảm đặc biệt. Với những đổi thay đa dạng phong phú và bốn mùa khác biệt được gọi là “siêu thị thời tiết”, người Nhật luôn ý thức được được mình đang sống ở một trong những nơi đẹp nhất hoàn vũ. Mùa xuân hoa anh đào nở trắng núi đồi; mùa hạ tiếng ve sầu, tiếng chim cu, pháo hoa rực rỡ; mùa thu lá vàng lá đỏ (momiji) với ánh trăng soi và rượu hoa cúc; mùa đông với tuyết trắng và giai nhân “tuyết đọng trên mái nhà, người đẹp đêm yên tĩnh”. Cho nên việc thưởng ngoạn thiên nhiên của người Nhật vốn có một truyền thống lâu đời. Thể thơ đặc trưng của Nhật Bản và là thể thơ ngắn nhất thế giới haiku chỉ gồm 17 âm tiết vốn gợi ra tâm trạng của con người trước bốn mùa chuyển biến. Vì thế mà trong thơ haiku, quý ngữ (kigo: từ chỉ mùa) là vô cùng quan trọng. Cho dù sau này thơ haiku phát triển thành thơ haiku cách tân và tiền vệ có khuynh hướng lược bỏ quý ngữ đi nữa thì cảm giác do bốn mùa gợi ra đối với người Nhật là không bao giờ thay đổi.

    Yêu thiên nhiên, thích gần gũi với thiên nhiên nên người Nhật mới có một phát minh vô cùng độc đáo là cây bonsai nhằm thu nhỏ thiên nhiên, đưa thiên nhiên vào trong nhà mình. Ngoài ra nghệ thuật vườn cảnh Nhật Bản vô cùng phong phú đa dạng, đi đến tuyệt mỹ của nghệ thuật, của Đạo. Chịu ảnh hưởng của Thiền Tông, người Nhật còn phát minh ra “khô sơn thủy”, tức là vườn khô, chỉ gồm cát đá sắp xếp theo một ý đồ nghệ thuật gợi ra núi non, ao hồ biển cả. Vườn cát khô sơn thủy ở chùa Ryoanji (Long An Tự), Kyoto là tiêu biểu và nổi tiếng nhất cho thể loại này.
    Tình yêu thiên nhiên của người Nhật đã được tác giả Suzuki Setsuko trong quyển “Linh hồn Nhật Bản” giải thích như sau “Đối với người Nhật, tự nhiên vừa là một đối tượng để thưởng ngoạn vừa là suối nguồn khơi gợi những cảm hứng thi ca mạnh mẽ. Người Nhật yêu hoa bởi dáng vẻ và những cảm xúc gợi ra hơn là màu sắc và mùi hương của nó. Trong thơ ca, người Nhật coi trọng đặc biệt đến bốn mùa, đó là thể hiện sự yêu quý đến thực vật và sự quan sát tỉ mỉ chi tiết của các loài thực vật như là một ấn chứng của tự nhiên vừa dễ thay đổi lại vừa bất biến. Việc thấu hiểu được thái độ này của người Nhật đối với tự nhiên là điều không thể thiếu trong giám thưởng văn học Nhật Bản truyền thống”. Minh chứng cho điều này là trong chừng khoảng bốn ngàn năm trăm bài thơ trong Vạn diệp tập 万葉集 thì có chừng một phần ba lấy chủ đề là về thực vật hay đề cập đến thực vật trong hình thức này hay hình thức khác. Trong tác phẩm Genji monogatari 源氏物語 được viết vào khoảng năm 1000 Tây lịch, được biết đến như một tác phẩm miêu tả thiên nhiên trác tuyệt, có xuất hiện 101 loài thực vật. Trong đó thì hoa anh đào (sakura) chiếm vai trò chủ đạo đến mức từ “sakura” 桜 trong thời Heian đồng nghĩa với “Hoa” (hana) 花 và được rất nhiều người yêu thích. Còn nhà nghiên cứu quốc học nổi tiếng Motoori Norinaga 本居宣長 đã xưng tụng hoa anh đào như là một đối tượng thực vật tiêu biểu và đối tượng của lòng yêu nước như sau: “Nếu người ta muốn biết tinh thần Nhật Bản Đại Hoà hồn, hãy ngắm hoa anh đào ngát hương trên đỉnh núi sớm mai” (敷島の大和心を人間わば朝日ににほふ山桜花).
    Lòng yêu hoa anh đào của người Nhật được thể hiện vào mùa xuân khi đất nước đảo quốc ngập tràn sắc hoa anh đào từ nam đến bắc. Chưa có đất nước nào trên thế giới mà tình hình hoa nở được cập nhật từng ngày trên báo chí và truyền hình trong mục “tiền tuyến hoa anh đào” (sakura zensen) vô cùng chi tiết như “bắt đầu nở” (sakihajime), “nở ba phần” (sanbunsaki), “nở bảy phần” (shichibunsaki), “mãn khai” (mankai), “bắt đầu rụng” (chirisame). Rồi dân chúng lũ lượt kéo nhau đi ngắm hoa “hanami”, mở yến tiệc, hát ca dưới hoa. Những chỗ ngắm hoa nổi tiếng phải có người đến sớm để chăng dây giữ chỗ. Ngắm ban ngày chưa đủ, người Nhật còn ngắm hoa anh đào ban đêm với ánh trăng nữa. Có những nhà thơ nổi tiếng như Saigyo cuồng hoa, được gọi là “nhà thơ của hoa đào”, mong muốn được chết dưới cội hoa anh đào vào đêm trăng rằm mùa xuân và kỳ lạ là điều ước của thi nhân đã trở thành hiện thực.
    Vậy tại sao hoa anh đào được xem là quốc hoa của Nhật Bản? Cũng theo Suzuki “giá trị quan truyền thống của Nhật Bản là giản đơn và thanh khiết được phản ánh trong hình dáng và màu sắc hoa anh đào. Thời kỳ khai hoa của sakura rất ngắn và lập tức tàn phai nên đã tượng trưng cho vẻ đẹp ngắn ngủi phù du, được xem như là trung tâm của mỹ học Nhật Bản”
    Tác giả Akishina Omori trong quyển “Bí ẩn người Nhật Bản” đã dành nguyên một chương 15 để giải đáp câu hỏi “Tại sao người Nhật lại đi ngắm hoa anh đào (hanami) vào mùa xuân”? Tác giả đã phân tích rằng thường người Nhật thích hoa anh đào lúc hoa nở và hoa rụng. Cái cảm giác luyến tiếc khi hoa rụng rơi thể hiện triết lý và mỹ học về sự sống và cái chết của người Nhật Bản.
    Người Nhật chịu ảnh hưởng của bi cảm aware của văn hóa truyền thống với cảm giác vô thường của Phật Giáo nên rất coi trọng vẻ đẹp mong manh phù du. Cảm giác vô thường (mujo) có nghĩa không có điều gì bền vững, tất cả rồi sẽ phải đổi thay. Còn aware có thể dịch tạm là “u hoài”. Trong quyển linh hồn Nhật Bản”, khái niệm aware được định nghĩa như sau: “Đây là một khái niệm văn học và mỹ học được phát đạt vào thời Heian 平安. Trung tâm của khái niệm này là một cách lý giải sâu sắc mạnh mẽ đối với cái đẹp mong manh ngắn ngủi của tự nhiên và mọi dạng thức của cuộc đời này. Bởi vậy thường thì khái niệm này hàm ẩn một sắc nét buồn nào đó nhưng tuỳ theo trường hợp và thời điểm, nó có thể đi cùng với sự tán thưởng, sùng kính hay niềm vui.
    Từ này được phục hoạt lại thông qua trước tác của Motoori Norinaga 本居宣長. Theo Norinaga thì “aware” あわれ là sự kết hợp của hai từ cảm thán “a” あ và “hare” はれ. Hai tiếng này đều là tiếng tự nhiên phát ra khi tâm tình con người bị xúc động mạnh. Tầng lớp quý tộc triều đình thời Heian đã làm giảm sắc thái mãnh liệt về cảm tính của từ này và hạn định ý nghĩa của “aware” vào cái đẹp ưu nhã, cái u uất thầm lặng và hơn nữa nhấn mạnh đến tính vô thường của Phật Giáo. Tuy vậy, từ này dần dần mất đi ý nghĩa vui sướng và đền thời của Norinaga thì “aware” 哀れ chỉ còn biểu thị ý nghĩa của nỗi buồn bi ai, tiếng kêu cảm thán mà thôi.
    Norinaga là học giả đầu tiên trong khi nghiên cứu về “Nguyên thị vật ngữ” 源氏物語 nhận thấy rằng khái niệm “aware” là một khái niệm trọng yếu không chỉ hiện diện trong tản văn và thơ ca mà còn xuyên suốt trong toàn bộ nền văn học thời kỳ Heian. Và để phân biệt khái niệm này với “aware” chỉ nỗi buồn thương thống khổ được sử dụng thường xuyên trong thời của mình, Norinaga đã đặt lại tên cho khái niệm này là “mono no aware” もんおあわれ. Theo ý nghĩa của từ thì đó là “một cảm tình sâu sắc liên quan đến sự vật” ものごとにかかわる深い感情. Cho dù một người được nuôi dưỡng trong một nền giáo dục nào đi chăng nữa thì “nỗi buồn” vẫn là “nỗi buồn”. Nếu có người không thể nào cảm nhận được nỗi buồn thương thì người đó không có trái tim, không hề biết đến “mono no aware”. Theo suy nghĩ của Norinaga, “mono no aware” là một cảm tình đã được nâng cao, thuần tuý hoá, gần với điều sâu thẳm nhất của trái tim con người và tự nhiên. Do đó, cùng với đẹp ngắn ngủi phù du thì cái tâm biết nuôi dưỡng, làm phong phú thêm cái cảm nhận thấu hiểu về cái đẹp phù du đó là điều rất quan trọng”
    Trong thế gian này chẳng có gì là mãi mãi. Tất cả đều vô thường và phù du, ngắn ngủi. Bởi vậy người Nhật yêu hoa anh đào vì sự rụng rơi đúng lúc đẹp nhất của hoa như một biểu tượng mỹ học về cái chết. Trong các bài chiến ca, ta cũng nghe ra hình ảnh hoa anh đào tượng trưng cho những người chiến sĩ “tôi cùng các bạn, là hoa anh đào cùng mùa, nếu hoa đã nở thì chắc phải có ngày rụng rơi, hãy ý thức được điều đó, hãy rơi cho đẹp đẽ, vì quốc gia” (“Hoa anh đào cùng mùa” 同期の櫻、どうきのさくら, Saijou Yaso sáng tác)

    Nhiều nhà nghiên cứu đã cho rằng người Nhật không có triết lý về sự sống nhưng có triết lý về cái chết. Trong những quyển binh pháp vĩ đại dành cho samurai luôn chỉ ra bí quyết tối hậu là phải vượt lên sống chết. Quyển sách vĩ đại nhất về binh pháp của Samurai là “Hagakure” (Ẩn mình dưới lá) không ngừng nhắc đi nhắc lại rằng lúc nào người samurai cũng phải nghĩ đến cái chết để vượt qua sống chết. Câu văn của kiếm sĩ kiệt xuất Tsukahara Bokuden được ngời đời sau ghi thêm vào có thể coi là tóm tắt tinh thần của quyển sách “võ sĩ sở học vô tha pháp, duy bất cụ tử thị thiên cơ” (sở học của võ sĩ không có pháp nào khác ngoài đối diện với cái chết không chút nào sợ hãi). Tinh thần samurai ấy còn được tiếp diễn mãi đến cuối thế chiến thứ hai khi những phi công cảm tử “Thần phong” (Kamikaze) đâm máy bay vào tàu chiến Mỹ trong nỗ lực tuyệt vọng cuối cùng của cuộc chiến. Như nhiều nhà nghiên cứu đã nói không phải là Nhật thiếu phi công cảm tử mà chỉ thiếu máy bay mà thôi.
    Đối với người Nhật, cái chết là một thách thức mỹ lệ, là vẻ đẹp tuyệt đối. Với những não trạng nhạy cảm và ưu tú đặc biệt, những nhà văn Nhật Bản đã đưa vào trong tác phẩm của mình “mỹ học về cái chết” thể hiện qua nhiều hình ảnh khác nhau hay dùng chính cuộc đời mình để thể hiện. Chưa có một đất nước nào mà các nhà văn nhà thơ lại tự sát nhiều như Nhật Bản. Chỉ tính từ thời Minh Trị (từ năm 1868) đến nay, ta đã có Kawakami Bizan, Kitamura Tokoku, Akutagawa Ryu no suke, Dazai Osamu, Kawabata Yasunari, Mishima Yukio, Arishima Takeo, Hara Tamiki chọn con đường tự sát bằng đủ cách từ treo cổ, bật hơi ga, uống thuốc độc, trầm mình xuống sông, nhảy vào đầu máy xe lửa và đặc biệt cái chết mổ bụng tự sát (seppuku) theo kiểu samurai nổi tiếng của văn hào Mishima Yukio. Trong những tác phẩm văn chương Nhật Bản, cái chết nhiều khi được miêu tả rất mỹ lệ. Tác phẩm “Đèn không hắt bóng” của Watanabe Junichi được giáo sư Cao Xuân Hạo dịch ra Việt ngữ là một minh chứng điển hình cho mỹ học về cái chết thể hiện trong văn chương. Bác sĩ Naoe, một nhà phẫu thuật lỗi lạc, giấu mọi người căn bệnh ung thư đã chọn cho mình cái chết trầm mình xuống hồ có một rừng cây dưới đáy để xác không bao giờ nổi lên, không làm phiền người khác. Trong một tác phẩm khác cũng của Watanabe “Gặp lại người xưa” (Sơn Lê dịch) cũng có cảnh một phụ nữ đẹp tuyệt trần khi biết tin mình bị bệnh phải khoét một con mắt mới sống được đã chọn con đường nhảy xuống biển tự sát để chết nguyên vẹn, chết đẹp đẽ. Lặng lẽ biến mất tuyệt tích. Không dấu vết. Một thứ mỹ học cao sang lạnh lùng và đẹp đẽ vô song chỉ có thể có được ở người Nhật Bản. Đúng thật như cánh hoa anh đào lìa cành trong độ rực rỡ nhất để lại nuối tiếc bao nhiêu. Hình ảnh những cánh hoa rơi đi vào tâm thức người Nhật trở thành biểu tượng của một triết lý về nhân sinh và mỹ học về cái chết. Bởi thực ra sống và chết chỉ là hai mặt của một vấn đề như hai mặt tờ giấy, hai mặt đồng xu không hề tách biệt được. Cho nên hiểu thấu và vượt qua cái chết chính là để có thể sống trọn vẹn, tận tụy và tha thiết hơn. Biết chết đẹp thì sẽ biết sống đẹp. Một cuộc đời thành công là cuộc đời không có gì phải hối tiếc. Thanh thản rơi như hoa anh đào. Đức Phật đã nói “trong tất cả những loại tỉnh giác khác nhau, sự tỉnh giác về sự vô thường và cái chết thì hữu hiệu nhất”. Bạn có thấy cuộc đời là giấc mộng “nhân sinh nhược đại mộng” khi nhìn những cánh hoa tuyệt đẹp rơi xuống đất “trông vời hồng rụng ngổn ngang, tìm đâu chốn cũ muôn vàn dưới kia?” để rồi ý thức được khoảnh khắc hiện tại mới chính là đáng sống “mạc tư thân ngoại vô cùng sự, thả tận sinh tiền hữu hạn bôi”?
    Vì thế, nếu có cơ duyên nào đó bạn được đến xứ Phù Tang, thấy hoa anh đào bay bay trong gió xin hãy nhớ rằng trong cánh hoa bé nhỏ mong manh ấy gói trọn vẹn triết lý về cuộc sống và cái chết của tâm hồn người Nhật Bản.
    Hoàng Longtrích “Bông Hồng Cho Ngày Tháng Không Tên”
    Lotus xuất bản tại Hoa Kỳ, 2014